Πρόγραμμα προμήθειας νέων Συστοιχιών Κατευθυνομένων Βλημάτων

70
Εκτόξευση Kατευθυνόμενου Bλήματος παράκτιας ναυτικής κρούσης NSM (Naval Strike Missile) της Kongsberg στο πλαίσιο των δοκιμών αποδοχής του Συστήματος από το Πολωνικό Ναυτικό

Το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ) διαθέτει τουλάχιστον δύο επάκτιες Συστοιχίες Κατευθυνομένων Βλημάτων (ΣΚΒ) τύπου ΜΜ-40 Exocet Βlock II και MM-38 Exocet, τα τελευταία από μετατροπή, με μη δημοσιοποιημένη σύνθεση και συνολικό αριθμό βλημάτων. Το τελευταίο διάστημα και παρά το γεγονός ότι ουδέποτε έχει επισήμως εκφραστεί ή ανακοινωθεί ως επιχειρησιακή απαίτηση, πληροφορίες θέλουν το ΠΝ να εξετάζει την προμήθεια επιπρόσθετων ΣΚΒ μεγάλης εμβέλειας, χωρίς να είναι γνωστά περισσότερα στοιχεία ούτε για τον απαιτούμενο αριθμό ούτε για τον εκτιμώμενο προϋπολογισμό του προγράμματος.

Θεωρείται δεδομένο ότι εφόσον οι πληροφορίες επαληθευτούν, το πρόγραμμα εγκριθεί, λάβει προτεραιότητα υλοποίησης έναντι των υπολοίπων εξοπλιστικών αναγκών του ΠΝ, συμπεριληφθεί το σχετικό κονδύλι στον προϋπολογισμό και προκηρυχθεί ανοιχτός διεθνής διαγωνισμός, αυτός θα προσελκύσει το σύνολο των δυτικών κατασκευαστών σχετικών συστημάτων [1]. Τα βλήματα της κατηγορίας που είναι σε παραγωγή σήμερα και προσφέρονται σε επάκτιες εκδόσεις είναι το Exocet MM-40 Block III και το Otomat Mk2 Block IV, αμφότερα της MBDA [2], το Naval Strike Missile (NSM) της Kongsberg, το RGM-84L Harpoon Block II της Boeing και το RBS15 Mk3 της SAAB.

Στο παραπάνω πλαίσιο, έχει ενδιαφέρον μια αναλυτική σύγκριση των παραπάνω επιλογών, εστιασμένη όχι τόσο στην απλή αντιπαραβολή τεχνικών στοιχείων όσο στα κρίσιμα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά κάθε συστήματος, με κύριο γνώμονα τις σημερινές και μελλοντικές απειλές που αντιμετωπίζει το ΠΝ στο Αιγαίο.

Επιδόσεις εμβέλειας / ταχύτητας: Με εξαίρεση το Harpoon, η μέγιστη εμβέλεια όλων των υπολοίπων βλημάτων είναι της τάξης των 100 νμ (περίπου 185 χλμ), που υπερκαλύπτει τις σχετικές απαιτήσεις του περιορισμένου γεωγραφικά χώρου του Αιγαίου. Ακόμα και η μέγιστη εμβέλεια των περίπου 70 νμ του RGM-84L θεωρείται παραπάνω από επαρκής. Αναφορικά με τις επιδόσεις ταχύτητας, όλα τα βλήματα χαρακτηρίζονται από ικανότητα πτήσης με υψηλή υποηχητική ταχύτητα, μεταξύ 0.83 και 0.93 mach (282 m/s – 316 m/s). Η υψηλότερη ταχύτητα μειώνει περαιτέρω τον χρόνο αντίδρασης του στόχου, οι διαφορές ταχύτητας όμως μεταξύ των βλημάτων δεν είναι τέτοιες που να δημιουργούν ουσιαστικό πλεονέκτημα σε κάποιο από αυτά.

Έρευνα και τερματική καθοδήγηση: Το βλήμα NSM είναι το μοναδικό από τα υπό σύγκριση βλήματα που για την έρευνα και την τερματική καθοδήγηση στον στόχο δεν χρησιμοποιεί ενεργό ερευνητή RF αλλά παθητικό, υψηλής ανάλυσης, αισθητήρα απεικόνισης ειδώλου υπέρυθρου φάσματος (IIR – Imaging Infra Red) διπλής περιοχής λειτουργίας (MWIR και LWIR). Η συγκεκριμένη επιλογή παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα αλλά εισάγει και κάποιους αξιοσημείωτους επιχειρησιακούς περιορισμούς.

Το κυριότερο πλεονέκτημα είναι ότι η παθητική λειτουργία του αισθητήρα IIR δεν ενεργοποιεί το σύστημα ESM του στόχου. Ως αποτέλεσμα, ο εντοπισμός και η αναγνώριση του επερχόμενου NSM επαφίεται στο ραντάρ που εκτελεί έρευνα επιφανείας / χαμηλού ύψους και στα οπτικά και ηλεκτροοπτικά συστήματα του πλοίου. Επίσης, η χρήση ερευνητή IIR καθιστά το NSM απρόσβλητο σε ενεργά ηλεκτρονικά αντίμετρα (ECM) και ανεπηρέαστο από χρήση αεροφύλλων (chaff). Σε συνδυασμό με το εξελιγμένο λογισμικό τύπου ATR (Autonomous Target Recognition) που διαθέτει το εν λόγω βλήμα, ο IIR αισθητήρας παρέχει αυξημένες δυνατότητες εντοπισμού και διάκρισης στόχων σε περιβάλλον έντονου clutter, στοιχείο σημαντικό για το Αιγαίο Πέλαγος με τον μεγάλο αριθμό νησιών, και επιτρέπει την αυτόματη αναγνώριση και την επιλογή συγκεκριμένου σημείου προσβολής (π.χ. γέφυρα).

Η κατασκευάστρια εταιρία ισχυρίζεται ότι παρέχει ακρίβεια αναγνώρισης και διάκρισης συγκεκριμένου τύπου (π.χ. φρεγάτα τύπου MEKO 200) και όχι απλά είδους (π.χ. εμπορικό / πολεμικό πλοίο) και ακρίβεια πρόσκρουσης της τάξης του μισού μέτρου αντίστοιχα. Οι παραπάνω δυνατότητες είναι πρωτόγνωρες για βλήμα της συγκεκριμένης κατηγορίας. Η δυνατότητα ATR μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη όταν στην περιοχή δράσης υπάρχει ταυτόχρονη παρουσία φίλιων δυνάμεων και εμπορικών πλοίων ενώ η επιλογή του σημείου πρόσκρουσης επιτρέπει την βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της προσβολής, κυρίως σε συνδυασμένες επιθέσεις.

Όπως όμως αναφέρθηκε, η χρήση ερευνητή τύπου IIR δεν είναι χωρίς μειονεκτήματα. Συγκεκριμένα, το NSM δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως σύστημα παντός καιρού καθώς οι καιρικές συνθήκες (ομίχλη, βροχή, κατάσταση θάλασσας, συννεφιά) επηρεάζουν δραστικά την απόδοσή του. Ενδεικτικά, η παρουσία ομίχλης μπορεί να περιορίσει την εμβέλεια εντοπισμού του ερευνητή IIR του NSM ακόμα και σε μερικές μόνο εκατοντάδες(!) μέτρα στην περίπτωση π.χ. ομίχλης ορατότητας 300 μέτρων, αν και οφείλουμε να αναφέρουμε ότι τέτοια ακραία φαινόμενα είναι σπάνια στο μετεωρολογικό ιστορικό του Αιγαίου. Αντίστοιχα, η περίπτωση έντονης βροχής επηρεάζει την απόσταση εντοπισμού κυρίως λόγω της “ψύξης” του στόχου και της μείωσης της θερμοκρασιακής διαφοράς του με το περιβάλλον.

Ένα δεύτερο προβληματικό σημείο είναι ότι η χρήση αισθητήρα IIR δεν παρέχει στο βλήμα καμία πληροφορία απόστασης, με αποτέλεσμα να είναι ελλιπής η εικόνα της τακτικής κατάστασης που έχει το βλήμα κατά την φάση της έρευνας και να καθίσταται δυσχερής η διάκριση του επιλεγμένου στόχου. Η δυνατότητα ATR αντισταθμίζει μόνο εν μέρει την παραπάνω υστέρηση, καθώς το βλήμα θα πρέπει να προσεγγίσει αρκετά και από κατάλληλη γωνία για να είναι σε θέση να πραγματοποιήσει θετική ταυτοποίηση με κίνδυνο την αρχική απόρριψη πραγματικών στόχων και την άσκοπη περιπλάνηση.

Σημειώνεται ότι το NSM δεν έχει φορτωμένη βιβλιοθήκη με το σύνολο των θερμικών υπογραφών όλων των εχθρικών πλοίων προκειμένου να κάνει αυτόνομη επιλογή στόχου. Εφόσον κατά την φάση της έρευνας δεν ταυτοποιηθεί κάποιος από τους στόχους με το συγκεκριμένο υποσύνολο εχθρικών υπογραφών που έχει φορτωθεί πριν την εκτόξευση, δεν θα γίνει τελικά καμία προσβολή και το βλήμα θα αναλωθεί ανεκμετάλλευτο. Αυτό σημαίνει ότι πριν τη βολή, ένα στίγμα θα πρέπει όχι απλά να έχει χαρακτηριστεί ως εχθρικό αλλά να έχει ταυτοποιηθεί και ο τύπος του εχθρικού πλοίου, κάτι που δεν είναι δεδομένο ότι θα μπορεί να συμβεί με ακρίβεια σε πραγματικές συνθήκες μάχης σε μια υψηλής έντασης σύγκρουση.

Είναι σκόπιμο επίσης να αναφέρουμε ότι η ανοσία του NSM σε ενεργά ηλεκτρονικά αντίμετρα λόγω του ερευνητή IIR, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αντίστοιχοι τρόποι απόκρυψης και παραπλάνησης. Για παράδειγμα, οι κορβέτες κλάσης ADA του TDK διαθέτουν σύστημα αυτόματης παρακολούθησης και διαχείρισης του θερμικού ίχνους τους, κατασκευής της Aselsan, το οποίο συνεργάζεται με το σύστημα πλύσης του πλοίου. Επίσης, τα σύγχρονα IR decoys (π.χ. TALOS της Kilgore, SEALIR της Lacroix) με πολλαπλά γεμίσματα για τη δημιουργία walk-off pattern, είναι σχεδιασμένα με γνώμονα την ικανότητα παραπλάνησης βλημάτων εφοδιασμένων με αισθητήρες IIR διπλής περιοχής και ενσωματωμένες spatial και kinematic τεχνικές απόρριψης ψευδοστόχων.

Περνώντας στα υπόλοιπα υπό εξέταση βλήματα, παρατηρούμε ότι χρησιμοποιούν ενεργό ψηφιακό μονοπαλμικό I/J-band ερευνητή για την έρευνα, την πρόσκτηση του στόχου και την τερματική καθοδήγηση σε αυτόν. Τα περιορισμένης έκτασης δημοσιοποιημένα στοιχεία δεν επιτρέπουν μια ουσιαστική σύγκριση και εξαγωγή συμπερασμάτων. Η γενική όμως εκτίμηση είναι πως οι ερευνητές του Exocet MM-40 Block III και του RBS15 Mk3 ενσωματώνουν πιο εξελιγμένα χαρακτηριστικά ECCM (π.χ. jittered PRF, leading edge track, HOJ) και απόρριψης ψευδοστόχων. Επίσης, εμφανίζουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη διάκριση συγκεκριμένων στόχων εντός σχηματισμού ή πλησίον ξηράς, χωρίς βέβαια να μπορούν να προσεγγίσουν την αντίστοιχη ικανότητα του βλήματος NSM.

Ενδιάμεση καθοδήγηση: Για την πλοήγηση στην ενδιάμεση φάση και τα πέντε βλήματα κάνουν χρήση ενσωματωμένου εξοπλισμού INS/GPS και υψομετρικού ραντάρ. Το NSM είναι το μόνο από τα βλήματα που ενσωματώνει επίσης δυνατότητα παρακολούθησης αναγλύφου (terrain following) που του προσδίδει υψηλότερη επιβιωσιμότητα κατά την φάση της πτήσης πάνω από έδαφος σε αποστολές προσβολής χερσαίων στόχων.

Καθώς κινούνται με υψηλή υποηχητική ταχύτητα, τα βλήματα της κατηγορίας που εξετάζουμε απαιτούν περίπου 10 λέπτα μέχρι να καλύψουν την μέγιστη εμβέλεια τους. Ένας ναυτικός στόχος κινούμενος με 20 κόμβους, σε χρόνο 10 λεπτών μπορεί να βρίσκεται σε οποιοδήποτε σημείο μιας περιοχής συνολικής επιφάνειας 120 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Είναι προφανές από τα παραπάνω ότι για βολές σε αποστάσεις της τάξης των 100 νμ, η δυνατότητα ενδιάμεσης ανανέωσης της θέσης του στόχου μέσω datalink έχει ουσιαστική προστιθέμενη επιχειρησιακή αξία. Το μόνο βλήμα που διαθέτει σχετική ικανότητα είναι το Otomat Mk2 Block IV, αν και δεν είναι εξακριβωμένο το πως αυτή υλοποιείται και με ποιούς ενδεχομένως περιορισμούς στην επάκτια έκδοση του βλήματος. Είναι σκόπιμο επίσης να αναφερθεί ότι πρόσφατα η Boeing ολοκλήρωσε την ανάπτυξη της έκδοσης Harpoon Block II Plus που ενσωματώνει datalink, αλλά και σε αυτήν περίπτωση δεν είναι γνωστό πώς και αν η δυνατότητα υλοποιείται στην επάκτια εκτοξευόμενη έκδοση.

Κατευθυνόμενο Βλήμα Otomat Mk2 Block IV

Sea-skimming / Τερματικοί ελιγμοί: Το σύνολο των υπό σύγκριση βλημάτων έχει ικανότητα πτήσης σε πολύ χαμηλό ύψος (sea-skimming), το οποίο προσαρμόζεται αυτόματα ανάλογα με τη κατάσταση της θάλασσας. Με εξαίρεση το RGM-84L, όλα τα υπόλοιπα βλήματα πραγματοποιούν υψηλής φόρτισης τερματικούς ελιγμούς αποφυγής CIWS. Σε όλες τις περιπτώσεις οι κινητήρες παρέχουν επαρκή ώση και έναν λόγο ώσης / βάρος στην μέγιστη εμβέλεια, όπου και έχουν σχεδόν καταναλωθεί όλα τα καύσιμα, της τάξης του 1:1. To NSM πραγματοποιεί έναν πρωτότυπο κυματοειδή ελιγμό υποβοηθούμενο και από την άντωση που του προσφέρουν οι συγκριτικά μεγάλες πτέρυγες, τo Exocet και το Otomat πραγματοποιούν ελιγμό τύπου corkscrew, με τις 4 εισαγωγές αέρα να φροντίζουν για την απρόσκοπτη παροχή αέρα στον κινητήρα σε όλες τις φάσεις εκτέλεσης, ενώ για το RBS15 η σχετική πληροφορία είναι διαβαθμισμένη.

Σχετικά με το βλήμα NSM, ο συνδυασμός επιλογής συγκεκριμένου σημείου πρόσκρουσης και εκτέλεσης τερματικών ελιγμών, εκτιμάται πως αυξάνει τον κίνδυνο αστοχίας, ειδικά αν παράλληλα υπάρχει έντονος κυματισμός.

Τέλος, όλα τα βλήματα έχουν δυνατότητα επανάληψης της επίθεσης (re-attack) σε περίπτωση αστοχίας είναι όμως μια δυνατότητα που, από όσο είναι γνωστό, δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ σε πραγματική βολή από κανένα βλήμα.

Κεφαλή μάχης: Το βλήμα NSM διαθέτει την κεφαλή μάχης με το μικρότερο βάρος (125 kgr), το Harpoon την βαρύτερη (221 kgr) ενώ τo Otomat και το RBS15 διαθέτουν επίσης μεγάλου βάρους πολεμική κεφαλή, 210 και 200 κιλών αντίστοιχα. Βέβαια, το τελικό καταστρεπτικό αποτέλεσμα της εκτόνωσης μιας πολεμικής κεφαλής δεν είναι συνάρτηση μόνο του βάρους της αλλά και της σχεδίασής της, του τύπου / μεγέθους του στόχου και του σημείου πρόσκρουσης. Οι πολεμικές κεφαλές όλων των βλημάτων είναι προθραυσματοποιημένες, η κεφαλή τόσο του RBS15 όσο και του Otomat διαθέτει ειδικά σχεδιασμένο διατρητικό γέμισμα, ενώ η δυνατότητα επιλογής του σημείου προσβολής που παρέχει το NSM αντισταθμίζει εν μέρει το μικρότερο βάρος γεμίσματος.

Γενικά, η προσβολή ενός σύγχρονου πλοίου μεγέθους φρεγάτας από οποιοδήποτε βλήμα της κατηγορίας που εξετάζουμε είναι δεδομένο πως θα του προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές και θα περιορίσει σημαντικά την μαχητική του ικανότητα. Aνάλογα με το σημείο πρόσκρουσης, μπορεί να θέσει εκτός λειτουργίας αισθητήρες και φορείς όπλων, τη γέφυρα ή το ελικοδρόμιο του πλοίου. Τα σύγχρονα πολεμικά πλοία όμως διαθέτουν εφεδρείες στα σημαντικότερα συστήματά τους, εξελιγμένα συστήματα πυρόσβεσης και σε κάποιες περιπτώσεις θωράκιση σε ευαίσθητα σημεία όπως ο χώρος του Κέντρου Πληροφοριών Μάχης (ΚΠΜ). Εφόσον το πλήρωμα είναι σωστά εκπαιδευμένο και αντιδράσει με τον ενδεδειγμένο τρόπο, είναι μάλλον απίθανο η προσβολή να οδηγήσει σε ολική απώλεια.

Μονάδα Βολής Κατευθυνόμενων Βλημάτων RBS15 Mk3

Ικανότητα προσβολής χερσαίων στόχων: Και τα πέντε βλήματα έχουν δυνατότητα προσβολής στόχων εδάφους ή ελλιμενισμένων πλοίων, με βάση συγκεκριμένες γεωγραφικές συντεταγμένες και χρήση του ενσωματωμένου INS/GPS. Επιπρόσθετα, το βλήμα NSM μπορεί να χρησιμοποιήσει τον αισθητήρα IIR για την τελική προσβολή πλοίων εντός λιμένα, αυξάνοντας την ακρίβεια. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με πληροφορίες, η δυνατότητα ATR κατά χερσαίων στόχων δεν είναι ενσωματωμένη στην παρούσα έκδοση παραγωγής του NSM και το πιθανότερο θα ενσωματωθεί στην αναβαθμισμένη έκδοση που είναι προγραμματισμένη να μπει σε παραγωγή στις αρχές της επόμενης δεκαετίας.

Ικανότητα σχεδίασης αποστολής: Όλα τα βλήματα διαθέτουν σύγχρονα συστήματα σχεδίασης αποστολής με χρήση ψηφιακού χάρτη που επιτρέπουν μεταξύ άλλων την αυτοματοποιημένη εξαγωγή στοιχείων βολής, τον συντονισμό πολλαπλών επιθέσεων και τον ορισμό σημείων αλλαγής πορείας. Το σύστημα σχεδίασης αποστολής του NSM παρέχει την εντυπωσιακή δυνατότητα ορισμού έως και 200(!) σημείων οριζόντιας αλλαγής πορείας (waypoints) και αυτόματη ρύθμιση ύψους, όταν τα συστήματα των υπολοίπων βλημάτων περιορίζονται σε πολύ μικρότερο αριθμό waypoints και σε επιλογές προκαθορισμένου ύψους πτήσης. Τα σημεία οριζόντιας αλλαγής πορείας παρέχουν ευελιξία στον σχεδιασμό της αποστολής οφείλουμε όμως να αναφέρουμε ότι σε ένα περιβάλλον όπως αυτό του Αιγαίου και όχι όπως αυτό των σκανδιναβικών φιορδ, σπάνια θα απαιτηθεί το βλήμα να εκτελέσει μεγάλο αριθμό αλλαγών πορείας σε αποστολή εναντίον ναυτικού στόχου.

Σχεδίαση χαμηλής παρατηρησιμότητας: Το μικρό μέγεθος των βλημάτων εξασφαλίζει εν γένει χαμηλή ραδιοτομή, η σχεδίαση όμως του NSM και η χρήση συνθετικών υλικών στην άτρακτό του, οδηγούν σε περαιτέρω μείωση. Στα βλήματα Exocet, Otomat και RBS15 έχει γίνει χρήση υλικών RAM στις πτέρυγες και σε επιλεγμένα σημεία, ενώ για το βλήμα Harpoon δεν υπάρχει κάποια σχετική πληροφορία. Λόγω της χρήσης κινητήρων turbojet και της υποηχητικής ταχύτητας πλεύσης, όλα τα βλήματα παρουσιάζουν σχετικά χαμηλή IR υπογραφή.

Υπάρχουσα υποδομή και δυνατότητες συντήρησης: Το ΠΝ είναι εξοπλισμένο εδώ και χρόνια με βλήματα MM40 Block 2/3 και U/RGM-84, με αποτέλεσμα να είναι απόλυτα εξοικειωμένο με τη χρήση τους και να διαθέτει εκπαιδευμένο προσωπικό και υποδομή συντήρησης και επισκευών. Ειδικά για τα βλήματα Exocet, η ΔΝΟ του ΝΣ έχει τεράστια εμπειρία και δυνατότητα υποστήριξης και επισκευών εργοστασιακoύ επιπέδου. Ενδεχόμενη επιλογή κάποιου εκ των NSM, RBS15 και Otomat, θα απαιτήσει τη δημιουργία νέας υποδομής αλλά και μεγαλύτερο χρόνο μέχρι την πλήρη αξιοποίηση τους.

Η ύπαρξη των ΣΚΒ MM40 Block II στο οπλοστάσιο του ΠΝ δημιουργεί επιπλέον τη δυνατότητα, σε περίπτωση που γίνει προμήθεια βλημάτων MM40 Block III, να δημιουργηθούν μικτές πυροβολαρχίες Block II και ΙΙΙ, με κοινό αναβαθμισμένο κέντρο διοίκησης και ελέγχου, σε μία λογική βέλτιστης χρήσης τόσο του υπάρχοντος αποθέματος και εξοπλισμού αλλά και αποφυγής σπατάλης βλημάτων εκτεταμένης εμβέλειας και πολλαπλών δυνατοτήτων όπως τα Block III σε στόχους χαμηλότερων απαιτήσεων ή σε κοντινές αποστάσεις.

Βολή κατευθυνόμενου βλήματος επιφανείας – επιφανείας Exocet MM-38 από τον φορέα των νεότερων βλημάτων ΜΜ-40 Block2 των επάκτιων συστοιχιών του ΠΝ. Δεδομένου πως το βλήμα MM-38 εγκιβωτίζεται σε μεγαλύτερο κάνιστρο -καθώς δεν διαθέτει αναδιπλούμενα πτερύγια-, στo σύστημα της επάκτιας συστοιχίας ΜΜ-40 υπάρχει πρόβλεψη ειδικής συλλογής για την προσαρμογή και εκτόξευσή του.

Κόστος: Η σχετικά πρόσφατη περίπτωση της προμήθειας επάκτιων συστοιχιών NSM από τις Πολωνικές Ένοπλες Δυνάμεις, μας δίνει μια ένδειξη της σύνθεσης μιας ολοκληρωμένης πυροβολαρχίας αλλά και του αντίστοιχου κόστους. Οφείλουμε όμως να διευκρινίσουμε εξαρχής ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξαχθούν ακριβή συμπεράσματα για το κόστος προμήθειας ενός οπλικού συστήματος από προηγούμενες παρόμοιες συμβάσεις καθώς αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες όπως η τελική σύνθεση του συστήματος, το συνοδευτικό πακέτο υλικών και υπηρεσιών υποστήριξης, ο τρόπος πληρωμής, η ενδεχόμενη απαίτηση τοπικής συμπαραγωγής κλπ.

Τον Δεκέμβριο του 2008, έπειτα από την διενέργεια σχετικού διαγωνισμού, η Kongsberg ανέλαβε σύμβαση για την προμήθεια δύο επάκτιων ανεξάρτητων πυροβολαρχιών μειωμένης αναχορηγίας, έναντι NOK 712 εκατομμυρίων (περίπου 75 εκατομμύρια ευρώ με τη σημερινή ισοτιμία). Η σύνθεση κάθε πυροβολαρχίας περιλαμβάνει ένα όχημα διοίκησης πυροβολαρχίας BCV (Battery Command Vehicle), ένα όχημα διοίκησης MCC (Mobile Command Vehicle), ένα όχημα ελέγχου CCV (Command and Control Vehicle), ένα MRV (Mobile Radar Vehicle) με ραντάρ έρευνας επιφανείας TRS-15C, τρεις μονάδες βολής MLV (Mobile Launch Vehicle) με 2 βλήματα η κάθε μια (σύνολο 6 βλήματα / πυροβολαρχία), τρια οχήματα δορυφορικής ζεύξης και τρία οχήματα τεχνικής υποστήριξης και φόρτωσης βλημάτων (σύνολο 13 οχήματα / πυροβολαρχία). Επίσης, ένα επιπλέον MCC συντονίζει την δράση των δύο πυροβολαρχιών.

Τον Δεκέμβριο του 2010, η Kongsberg υπέγραψε σύμβαση για την παράδοση επιπλέον 36 βλημάτων NSM και 2 δοκιμών, έναντι ΝΟΚ 660 εκατομμυρίων (περίπου 70 εκατομμύρια ευρώ με τη σημερινή ισοτιμία). Με την παραπάνω σύμβαση, κάθε πυροβολαρχία απέκτησε τον προβλεπόμενο αριθμό των 12 βλημάτων NSM (4 ανά MLV) έτοιμων προς βολή με άλλα 12 να βρίσκονται διαθέσιμα για επαναφόρτωση. Το τελικό κόστος για τις δύο πυροβολαρχίες ανήλθε τελικά σε περίπου 145 εκατομμύρια ευρώ.

Τον Δεκέμβριο του 2014, η Kongsberg υπέγραψε σύμβαση για την παράδοση δύο επιπλέον πυροβολαρχιών, πλήρους σύνθεσης, έναντι ΝΟΚ 1.3 δις (περίπου 137 εκατομμύρια ευρώ με τη σημερινή ισοτιμία).

Είναι άξιο αναφοράς το ότι στον πολωνικό διαγωνισμό συμμετείχε και η SAAB με το βλήμα RBS15 Mk3. H τιμή της προσφοράς της SAAB ήταν διπλάσια της αντίστοιχης της Kongsberg, γεγονός που σύμφωνα με πληροφορίες οφείλεται και στο ότι η SAAB είχε συμπεριλάβει επιπρόσθετα υλικά και κόστος χρηματοδότησης συνολικού ύψους περίπου 45 εκατομμυρίων ευρώ.

Ενδιαφέρον στοιχείο είναι επίσης ότι τόσο η MBDA όσο και η Konsberg έχουν πρόσφατα λάβει παραγγελίες σημαντικού ύψους για βλήματα MM40 Block III και NSM από το Κατάρ και τη Γερμανία αντίστοιχα, που συνεπάγεται εκτεταμένη γραμμή παραγωγής για το επόμενο χρονικό διάστημα και ενδεχομένως δυνατότητα για χαμηλότερες τιμές μονάδας.

Σε επόμενο άρθρο θα ολοκληρώσουμε την παραπάνω ανάλυση με αναφορά στην επιχειρησιακή χρησιμότητα των ΣΚΒ στο Αιγαίο και με τα γενικά συμπεράσματά μας.

Σημειώσεις:

[1] Για λόγους γενικών όρων, τεχνικών προδιαγραφών και άδειας εξαγωγής θεωρείται απίθανο το ενδεχόμενο σε ενδεχόμενο διαγωνισμό να συμμετέχουν εταιρείες όπως η BrahMos Aerospace και η ρωσική NPO.

[2] H  MBDA κατασκευάζει επίσης το σύστημα μειωμένων σχετικά επιδόσεων εμβέλειας Marte MK2 Mobile Coastal Defence System (MDCS). Το MDCS βασίζεται στα βλήματα αυτόνομης καθοδήγησης (fire and forget) Marte Mk2/N εμβέλειας 30 χλμ και Marte ER εμβέλειας 100 χλμ. Τα Marte επιτυγχάνουν υψηλή υποηχητική ταχύτητα και έχουν δυνατότητα sea-skimming, τερματικών ελιγμών και ορισμού τριών σημείων ενδιάμεσης αλλαγής πορείας (waypoints) αλλά δεν έχουν δυνατότητα προσβολής στόχων εδάφους. Το MDCS εκμεταλλεύεται την ύπαρξη των δύο εκδόσεων, διαφορετικής εμβέλειας αλλά και κόστους, του βλήματος Marte, προκειμένου να προσφέρει μια ευέλικτη λύση μέσω της συνδυαστικής χρήσης κοινού φορέα / εκτοξευτή και συστήματος διαχείρισης και σχεδιασμού αποστολής. Το MDCS μπορεί να συνεργαστεί επίσης με φορείς βλημάτων MM40 Block III.

  • manolis

    Μα τι κοροιδα που ειμαστε να θελουμε εκσυγχρονισμο των F-16 της ΠΑ ή των ΜΕΚΟ του ΠΝ, την ωρα που μπορουμε να αγορασουμε τετοιους απιστευτους πυραυλους για επακτιες συστοιχιες, πασα νοσον και πασα μαλακιαν!!! Αμα «βλεπουν¨και το Φ-35, το λυσαμε το προβλημα μας!!!

    • GES

      Βρήκες κάποια ανακρίβεια στα αναφερόμενα (και συγκρινόμενα) χαρακτηριστικά και επιδόσεις των βλημάτων φίλε Μανώλη;

      • Γιώργος

        Αγαπητέ GES, αυτό που εκτιμώ ότι ο Μανώλης θέλει να πει και αποτελεί και δική μου άποψη είναι ότι η νούμερο 1 προτεραιότητα των ΕΕΔ αυτή τη στιγμή (πρέπει να) είναι ο εκσυγχρονισμός (όλων) των F-16, κατόπιν οι MEKO κ.λ.π. Οτιδήποτε άλλο στερεί πιστώσεις από τον συγκεκριμένο στόχο και θέτει εν αμφιβόλω την αμυντική ικανότητα της χώρας.

        • GES

          Αγαπητέ Γιώργο, από την αρχή του άρθρου αναφερθήκαμε στο ότι εφόσον επαληθευτούν οι φήμες για το ενδιαφέρον του ΠΝ, για να πραγματοποιηθεί η εν λόγω προμήθεια θα πρέπει πρώτα να εγκριθεί, να λάβει προτεραιότητα υλοποίησης έναντι των υπολοίπων εξοπλιστικών αναγκών του ΠΝ, να συμπεριληφθεί το σχετικό κονδύλι στον προϋπολογισμό και να προκηρυχθεί ανοιχτός διεθνής διαγωνισμός.

          Στις παραπάνω παραγράφους προσπαθήσαμε να συγκρίνουμε τις υπάρχουσες επιλογές, προκειμένου να γίνει κατανοητό το τι μπορούν να κάνουν και τι όχι τα σύγχρονα συστήματα της κατηγορίας και ποια είναι τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε λύσης, παραθέτοντας πληροφορίες που σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρονται για πρώτη φορά, τουλάχιστον στον ελληνικό ηλεκτρονικό και έντυπο τύπο.

          Πουθενά δεν μιλήσαμε για απίστευτους πυραύλους κατάλληλους για κάθε αποστολή (για να χρησιμοποιήσουμε καταλληλότερη έκφραση) ούτε παραθέσαμε υπερβολικά ή λάθος στοιχεία.

          Όπως ήδη έχουμε προαναγγείλει, σε επόμενο άρθρο θα ολοκληρώσουμε την ανάλυση με αναφορά στην επιχειρησιακή χρησιμότητα των ΣΚΒ στο Αιγαίο και με τα εμπεριστατωμένα συμπεράσματά μας.

          • Γιώργος

            Κατανοώ αυτά που λες και δεν έχω καμία αντίρρηση, και το άρθρο σας είναι σαφέστατο. Αναφέρεις όμως ότι: «…για να πραγματοποιηθεί η εν λόγω προμήθεια θα πρέπει πρώτα να εγκριθεί,
            να λάβει προτεραιότητα υλοποίησης έναντι των υπολοίπων εξοπλιστικών
            αναγκών του ΠΝ, να συμπεριληφθεί το σχετικό κονδύλι στον προϋπολογισμό…». Δεν γνωρίζω τους μηχανισμούς μέσα από τους οποίους περνούν οι όποιες εξοπλιστικές ανάγκες. Ελπίζω όμως πριν φτάσουν στο σημείο έγκρισης να υπάρχει μια ιεράρχηση (στο ΓΕΕΘΑ ίσως;) που να επιτρέπει την βέλτιστη κατανομή κονδυλίων όχι κατά Κλάδο αλλά κατά πραγματική ανάγκη βλέποντας τις συνολικές απαιτήσεις για την άμυνα της χώρας. Εννοώ δηλαδή ότι το μπάτζετ του Υπουργείου πρέπει να κατευθυνθεί εκεί που έχει γίνει ανάλυση και κινδυνεύει η άμυνα της χώρας και όχι μοιράζοντάς το σε τρία λίγο πολύ ισόποσα κομμάτια στα αντίστοιχα Επιτελεία. Εν κατακλείδι, εάν τα λεφτά δεν φτάνουν για να εκσυγxρονιστούν τα F-16 και μιλάμε για πώληση των block 30 στη Βουλγαρία, στην Κροατία ή όπου αλλού για να εξασφαλίσουμε κονδύλια, ας μην πάρουμε σε αυτή τη φάση επάκτιες συστοιχίες.

          • Άρης

            Η έννοια της ιεράρχησης των αναγκών δεν έχει εφευρεθεί πρόσφατα εδώ στο ιστολόγιο. Εντάξει οι προσωπικές γνώμες, αλλα κάτι ξέρουν και αυτοί στο ΓΕΕΘΑ…

            Όταν εξετάζεται η αποφασίζεται κάτι που δεν ευθυγραμμίζεται με τις προσωπικές γνώμες μας, ας αναρωτιόμαστε μήπως και δεν ξέρουμε κάτι…

          • Γιώργος

            Την ιεράρχηση των αναγκών θα την κάνει άριστα το ΓΕΕΘΑ αφού η δουλειά του αυτή είναι. Καμία αντίρρηση. Εσύ βλέποντας το παρελθόν των παρεμβάσεων στα εξοπλιστικά από τις ηγεσίες του ΥΠΕΘΑ, είσαι αισιόδοξος ότι θα εισακουστεί; Εγώ θεωρώ ότι την ιεράρχιση των αναγκών θα την κάνουν ο Καμμένος με τον Βίτσα ώστε να μη χρειαστεί να ζητήσουν επιπλέον λεφτά από τον προϋπολογισμό και δυσαρεστήσουν την εκλογική τους πελατεία και τα κομματικά τους όργανα.

          • GES

            Προφανώς και η διαδικασία προμηθειών είναι πιο περίπλοκη από ότι απλώς ενδεικτικά (και όχι αναλυτικά) περιγράψαμε και για προγράμματα τέτοιου ύψους η τελική έγκριση ανήκει στο ΚΥΣΕΑ.

            Στο “διακλαδικό” γαϊτανάκι γιατί επάκτιες και όχι Kiowa ή συμβάσεις FOS ή ΤΟΜΠ ή F-16 ή MLRS κλπ δεν πρόκειται φυσικά να μπούμε. Μπορούμε (και θα το κάνουμε στο δεύτερο μέρος του άρθρου) να αναλύσουμε την επιχειρησιακή χρησιμότητα των ΣΚΒ, να μελετήσουμε αν η σχετική επιχειρησιακή ανάγκη καλύπτεται σήμερα και να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα.

            Άλλο όμως αυτό και άλλο να υποκαταστήσουμε το… ΣΑΓΕ και να αρχίσουμε να συγκρίνουμε διαφορετικές επιχειρησιακές απαιτήσεις και ανάγκες και να βγάζουμε διακλαδικές προτεραιότητες, μια ανάλυση δηλαδή που άμα θέλουμε να είναι σοβαρή και όχι “της πλάκας” χρειάζεται τεράστια προετοιμασία και πρόσβαση / χρήση διαβαθμισμένων πληροφοριών.

            Οι Αξκοι στα Επιτελεία κάνουν εξαιρετική δουλειά, οφείλουμε να τους δείξουμε εμπιστοσύνη.

          • Γιώργος

            Τα επιτελεία δεν έχω καμιά αντίρρηση για το πόσο καλά κάνουν τη δουλειά τους αλλά υποθέτω ότι μόνο εισηγούνται. Τις αποφάσεις τις παίρνουν οι πολιτικοί τους προϊστάμενοι και το ΚΥΣΕΑ. Και νομίζω όλοι έχουμε μια εικόνα διαχρονικά για την ποιότητα και τις προτεραιότητες των ανθρώπων που τελικά θα αποφασίσουν.

      • manolis

        Οχι βεβαια , καμμια ανακριβεια και μπραβο για τον κοπο σου, αν και λειπει η κριτικη σου αποψη επι του θεματος. Υποθετω οτι θα ειναι στο 2ο μερος. Απλα επειδη δεν ειμαστε στην πραβδα, υποθετω οτι δεν ειναι απλη προταση οπως πολλες τελευταια απο νεοκοπα μπλογκ , αρα υπαρχει πιθανοτητα υλοποιησης και ετσι υπερεβαλλα λιγο γιατι τρελαινομαι με την ιδεα οτι μετα τα Ρ-3, μπορει και να παρουν προτεραιοτητα στα αμυντικα προγραμματα του τοπου οι … επακτιες συστοιχιες. Επακτιες. Εν πολλοις σε δεδομενα σημεια. Ο΄τι πρεπει για στοχους στελθ μαχητικων συμμαχης χωρας, προστατευμενες απο τα …αγεραστα ΟSA των νησιων και εποχουμενους Stinger (εκτος αν τις τοποθετησουν στους ναυσταθμους ή τους βαλουν απο διπλα μια φρεγατα για Α/Α προστασια). Επακτιες!!! Ουτε καν νεοι πυραυλοι Ε/Ε για τα πλοια που εχουν ακομη ΜΜ-38 και Χαρπουν δεκαετιας ’80 ή συμπληρωμα αποθεματος ΜΜ-40. Ουτε καν δεσμευση για αγορα ESSM block 2 που θα κανουν τις ΜΕΚΟ σχεδον Α/Α. Ουτε καν νεες τορπιλες ΥΒ . Ολα αυτα αν δεχθουμε οτι το ΠΝ , ο μονος κλαδος που υποδεχεται εντελως νεα οπλα εν μεσω κρισης (YB 214, Super Vita, P-3GR), χρειαζεται περαιτερω ενισχυση , ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ 2. Επακτιες!!! Κυνεγειρε, που χτυπας το κεφαλι σου να ερθω κι’εγω…
        Δεν εξηγηται αλλιως , αν επιβεβαιωθουν τετοιες προθεσεις, τρελλος ναυαρχος μας κυβερνα. (λες?)

        http://i.ytimg.com/vi/sI5XB4VYbds/maxresdefault.jpg

        • Cynaegeirus

          «Ουτε καν νεοι πυραυλοι Ε/Ε για τα πλοια που εχουν ακομη ΜΜ-38 και Χαρπουν δεκαετιας ’80 ή συμπληρωμα αποθεματος ΜΜ-40. Ουτε καν δεσμευση για αγορα ESSM block 2 που θα κανουν τις ΜΕΚΟ σχεδον Α/Α. Ουτε καν νεες τορπιλες ΥΒ . Ολα αυτα αν δεχθουμε οτι το ΠΝ , ο μονος κλαδος που υποδεχεται εντελως νεα οπλα εν μεσω κρισης (YB 214, Super Vita, P-3GR), χρειαζεται περαιτερω ενισχυση , ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ 2. Επακτιες!!! Κυνεγειρε, που χτυπας το κεφαλι σου να ερθω κι’εγω…»

          Σε σκεπάρνι.

          Το ΠΝ αυτή τη στιγμή με τα όπλα που αναφέρεις θέλει μόνο τορπίλες και εκσ των παλιών SH-60 εκτός του αναγκαίου εκσ των ΜΕΚΟ200
          Φυσικά καίμε τα Ρ-3 – χωρίς κουβέντα.

          Η ΠΑ θέλει μαζικό εσκ. Δεν υπάρχει τπτ πιο σημαντικό αυτή τη στιγμή.

          Τέλος ο ΕΣ θέλει και αυτός εσκ και ένα όχημα για το πεζικό.

          Μας λείπουν 30 δις για τα επόμενα 20 χρόνια. Και αυτό αν ΔΕΝ πάρουμε νέο μαχητικό.

          όσο αγορά τον NSM θεωρώ οτι ένας τρίτος τύπος δεν θα φέρει στο ΠΝ τίποτα εκτός της Λόκχηντ που προσπαθεί χρόνια να διεισδύσει, το κατάφερε με τα Ρ-3 και ετοιμάζεται να μας πουλήσει όλες τις κορβέτες φόλα που έφτιαξαν τώρα που οι αμερικάνοι θα πάνε σε ευρωπαικού τύπου βαριά φρεγάτα. ψάχνουν για μαλάκα δηλαδή και οι μίζες τρέχουν ποτάμι.

  • Κυριάκος

    Σκέφτομαι μία τρανσφορμερ εκδοση που θα μπορούσε να εγκαθιστάται σε σκάφη ή χερσαιους φορείς ανάλογα με τις εκάστοτε απαιτησεις. Το ίδιο και για Α/Α συστήματα.

  • tasosgougou

    Ευχάριστα νέα , να ευχηθούμε σύντομα και εξελίξεις στην συγκεκριμένη κατεύθυνση . Τόσο το ΠΝ όσο η ΠΑ διέγνωσαν έγκαιρα την σημασία των όπλων θαλάσσιας και αεροπορικής άρνησης αντιστοίχως ( EXOCET , PATRIOT-S 300 ).Το ίδιο έπραξε το ΓΕΕΦ , άσχετα αν η υπόθεση των S300 πήρε την γνωστή τροπή !Τα παραπάνω όπλα αποτελούν σίγουρα ένα μεγάλο πονοκέφαλο για τα Τουρκικά επιτελεία . Δεν αποτελούν υποκατάστατο των πλοίων επιφανείας ή των μαχητικών αεροσκαφών , αλλά παρέχουν στα παραπάνω μέσα τις συνθήκες να εκτελέσουν με επιτυχία την αποστολή τους σε καιρό πολέμου . Επιπλέον επεκτείνουν το βάθος της Ελληνικής άμυνας και της παρέχουν την δυνατότητα να ανταπεξέλθη ενός αιφνιδιαστικού πρώτου χτυπήματος , όσον αφορά τα αντιεροπορικά συστήματα . Η παντελής έλλειψη αντίστοιχων μέσων στον Τουρκικό στρατό αυξάνει την ευκαιρία κινήσεων τόσο του ΠΝ όσο και της ΠΑ ,ενώ θέτει σε κινδύνους τις τεράστιες επενδύσεις της γείτονος χώρας σε νέα μαχητικά και πλοία επιφανείας που προωθεί .
    Θα ήθελα να σταθώ στις αξιέπαινες προσπάθειες του ΠΝ που κατάφερε να προσαρμόσει τους παλαιότερους ΜΜ38 στις υπάρχουσες συστοιχίες . Δείχνοντας έτσι το δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσει η εγχώρια αμυντική βιομηχανία και τα επιτελεία γενικότερα σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς . H μετατροπή αποσυρθέντων πυραυλικών συστημάτων πλοίων σε αυτοκινούμενες συστοιχίες εδάφους-θαλάσσης ή ακόμη σε εδάφους-εδάφους καθώς και η δημιουργία δολωματικών στόχων για τους Τουρκικούς HARM και HARPY από αποσυρθέντα ραντάρ πλοίων είναι εφικτή από το εγχώριο επιστημονικό δυναμικό .
    ΥΓ. Όλα δείχνουν ότι το ενδιαφέρον της Τουρκίας στρέφεται όλο και πιο νότια . Στο Καστελόριζο και την Κύπρο συγκεκριμένα . Εκεί δηλαδή που μειονεκτούμε λόγω απόστασης και γειτνίασης των περιοχών αυτών με την Τουρκία . Η Ελληνική πλευρά πρέπει να ξεκαθαρίσει προς όλους ότι εχθρική ενέργεια της Τουρκίας σ ‘ αυτές τις περιοχές θα είναι αφορμή ολοκληρωτικού πολέμου μεταξύ Ελλάδος Τουρκίας .

  • alex

    Προτιμώ νέες τορπίλες 1000 φόρες

  • Vang

    Συγχαρητηρια για το αρθρο σας!

    Η προθεση του ΠΝ με βρισκει συμφωνο. Θεωρω το Αιγαιο μια θαλασσα απαγορευτικη για πλοια σε καιρο πολεμου. Η πυκνοτητα και αποτελεσματικοτητα των αεροσκαφων και των
    βληματων τους οπως και οι επακτιες συστοιχιες δεν επιτρεπουν την παρουσια πλοιων χωρις πολυ αυξημενες, μη αποδεκτες πιθανοτητες εξουδετερωσης.

    Τα επακτια βληματα σε οσα νησια χρειαζεται, που λογω του μεγαλου βλεληνεκους τους δεν χρειαζεται να ειναι και σε πολλα και μικρα νησια, υποσχονται να σφραγισουν το Αιγαιο για τα Τουρκικα πλοια. Αντιστοιχο «σφραγισμα» των στενων ειχαμε στον Α Βαλκανικο για τα Ελληνικα και στον ΑΠΠ για τα συμμαχικα πλοια οπου τα «ταπεινα» επακτια πυροβολα των Τουρκων απαγορευσαν στα θωρηκτα να εισελθουν στα στενα. Θεωρω αντιστοιχης αποτελεσματικοτητας την εγκατασταση επακτιων βληματων απο την χωρα μας που βρισκεται οικονομικα και εξοπλιστικα τηρουμενων των αναλογιων σε παρομοια θεση με αυτην της Οθωμανικης αυτοκρατοριας των Βαλκανικων πολεμων…

    Αν μαλιστα οι επακτιες συστοιχιες συνοδευτουν και απο ενα αντιβληματικο συστημα οπως το Iron Dome ή καποιο καταλληλοτερο, τοτε ολα δειχνουν οτι δεν κινδυνευουν να πληγουν απο αερος.

    Κατα την γνωμη μου τα πλεονκτηματα ειναι τα παρακατω.

    1) Αποτροπη που δειχνει ως η μονη εφικτη στρατηγικη μας σημερα.

    2) Αριστος λογος κοστους αποδοσης.

    3) Αποδευσμευση της ΠΑ απο τον μπελα πληγματος πλοιων επιφανειας.

    4) Αποδευμευση των πλοιων του ΠΝ απο το επικινδυνη επιχειριση της αντιμετωπισης των εχθρικων πλοιων σε μια αποβατικη ενεργεια. Τα πλοια θα μπορουσαν να χρησιμοποιηθουν σε ευνοικοτερες για αυτα συνθηκες και με προσδοκια καλυτερων τακτικων ή στρατηγικων αποτελεσματων. Επισης χωρις την υποχρεωση φυλαξης του Αιγαιου θα μπορουσαν να χρησιμοποιηθουν για την στηριξη της Κυπρου ή στην Αν. Μεσογειο.

    Με τα παραπανω την γνωμη μου και τις εκτιμησεις μου εκφραζω χωρις να ειμαι ειδικος. Ελπιζω παντως να προχωρησει το ΠΝ και η πολιτεια το προγραμμα αυτο γιαιτι το θεωρω πολυ θετικο.

    • ΑΧΕΡΩΝ ΣΤΥΜΦΑΛΙΟΣ

      Επειδή ἥδη μία φορά αναφέρθηκες στα επάκτια πυροβολεία των Οθωμανών στον Ἑλλήσποντο,(υπήρχαν και στον Βόσπορο),οφείλω να κάνω κάποιες επισημάνσεις.
      1)Κάνεις το λάθος να θεωρείς τα επάκτια πυροβολεία ὡς φθηνό τρόπο αντιπροσβάσεως,στον οποίο κατέληξε μία παρακμάζουσα αυτοκρατορία.
      Και είναι λάθος,επειδή ἡ Ἱστορία διδάσκει ότι ἡ Ο.Α έχτιζε επάκτια φρούρια και στην ακμή της.
      Υπενθυμίζω ότι τα Αναντολού και Ρούμελη Χισαρί χτίστηκαν στον Βόσπορο πρίν την Άλωση,οδηγώντας νομοτελειακά σε αυτήν,αφού στραγγάλισαν την Πόλη από θαλάσσης,ενώ μετά την Άλωση και της Τραπεζούντας,χτίστηκαν στον Ἑλλήσποντο τα φρούρια Τσιμενλίκ και Κιλίτμπαχίρ.
      Ἡ εμφάνιση του πυροβολικού κατέστησε την δημιουργία τέτοιων οχυρώσεων επωφελή,και όποιος και ἄν κατείχε τα Στενά,θα τα οχύρωνε.
      Και ἡ θαλασσοκράτειρα Βρεττανία άλλωστε,το ίδιο έκανε στην Μάγχη και στο Γιβραλτάρ.
      Με την αύξηση του βεληνεκούς των πυροβόλων,κατέστη δυνατή και ελκυστική ἡ τοποθέτηση πυροβολείων σε ανοιχτές ακτές,και όχι μόνο σε στενά περάσματα,οπότε ἡ ίδια βασική ιδέα εφαρμόστηκε και σε νέες τοποθεσίες.
      2)Όταν χτίστηκαν τα οθωμανικά επάκτια πυροβολεία Βοσπόρου και Ἑλλησπόντου,μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο,δέν υπήρχε ούτε ὡς βάσιμη υποψία ότι θα πετούσε κάποτε κάτι άλλο από τα αερόστατα.
      3)Τα επάκτια του Ἑλλησπόντου,έσωσαν ίσως τον σακατεμένο οθωμανικό στόλο του 1912-13,αλλά ούτε εκείνος ὁ στόλος ξαναξεμύτισε «για να πολεμήσει κάποια άλλη μέρα»,ούτε ἡ απώλεια του Αιγαίου -και συνακολούθως του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού της τμήματος- αποφεύχθηκε για την Ο.Α.
      Απέναντι δέ στον αγγλογαλλικό στόλο του 1915,ίσως να μήν είχαν φανεί τόσο αποτελεσματικά,ἄν δέν είχε προηγηθεί ἡ ναρκοθέτηση του «Νουσρέτ».
      Αυτά,για να τεθεί το πράγμα στην σωστή του βάση ιστορικά,αλλά και για να καταδειχθεί ότι το σήμερα δέν είναι το 1912-15.

      Περαιτέρω,ἄν το Ναυτικό δέν έχει πολλές ελπίδες στο Αγαίο,με ποιά εξασφάλιση το στέλνεις εσύ στην Ανατολική Μεσόγειο,έξω από την προστασία της Π.Α,των Πάτριοτ και Σ-300;
      Φρονίμως,επισημαίνεις ότι «Αν μαλιστα οι επακτιες συστοιχιες συνοδευτουν και απο ενα αντιβληματικο
      συστημα οπως το Iron Dome ή καποιο καταλληλοτερο, τοτε ολα δειχνουν οτι
      δεν κινδυνευουν να πληγουν απο αερος.»,αλλά προσπερνάς ότι τότε δέν θα ισχύει το «2) Αριστος λογος κοστους αποδοσης.»,αφού ἥδη διολισθαίνουμε σε πρόσθετο κόστος,προκειμένου ακριβώς να εξασφαλίσουμε την επένδυση,και μόνο από αέρος.
      Αλήθεια,αυτό το Iron Dome,ίσαμε πόσες συστοιχίες μπορεί να κοστίσει;

  • manolis

    Και που να παιρναμε τυχον αεροεκτοξευομενες εκδοσεις των πυραυλων αυτων , ε?

  • tkostas

    Nsm μόνο αν θελει να τα εγκαταστησει στην Καρπαθο για να μπορει να εκμεταλευτει την τεραστια εμβέλια. Ρανταρ εχουν που να φτανει τα +180 χμλ;

    Αν και αυξανει την πολυτυπία ειμαι υπερ του 3ου τυπου καθως αυξανει την δυσκολια αντιπετωπισης.

    Το ΠΝ γνωριζει απο παθητικους ερευνητες λογω penguit.

    Επισης πιστευω οτι αν αποκτηθει καποιο βλημα θα πρεπει να αποκτηθει και η αερος/επιφανειας εκδοση για βα εξοπληστει μια μοιρα F16 με προφανη πλεονεκτηματα

  • GES

    Η θέση της ηγεσίας της ΠΑ είναι αρνητική σε ένα τέτοιο σενάριο. Πάντως είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι η πρώτη αναφορά για προμήθεια F-16 από την Κροατία πηγαίνει πίσω στο… 1998.

    • GR P

      Ευχαριστώ πολύ για την απάντηση, ελπίζω ότι τελικά δεν θα γίνει κάτι τέτοιο.

      Χαιρετισμούς

    • Γιώργος

      Πουλάμε κάποια για να εκσυγχρονίσουμε τα υπόλοιπα που δεν μας φτάνουν…Τζακ ποτ.

      • GES

        Κι αν πουλήσουμε και τα Block 50 μπορεί να μας μείνουν και λεφτά για κανένα διορισμό :)

      • oxia77

        Νομίζω δεν έχεις ακούσει το γνωστό μετά από κάθε παρέλαση. Κάθε χρόνο ο κάθε υπουργός φτιάχνει «μικρότερες αλλά ισχυρότερες» ένοπλες δυνάμεις. χαχα

        Όταν θα είναι τόσο μικρές που θα είναι αόρατες, να δεις πόσο ισχυρές θα είναι…

  • SPY_GR

    Αλλο…»συζητήσεις» άλλο πωλήσεις!

    ( «Οι αποκλειστικές πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το defence-point.gr…» δηλαδή το δημοσίευμα του Κροάτη ανταποκριτή) μάλλον μόνο αυτοί αποκλειστικά πρέπει να διαβάζουν το Jane’s Defence Weekly!!!

    Αχ αυτές οι αποκλειστικότητες πως μας παιδεύουν…

  • ΠΑΤΡΙΟΤ

    Καλημερα,
    Μήπως θ ηταν καλύτερα το Πολεμικό Ναυτικό να βρεί κονδύλια για να ξεκινήσει ο εκσυγχρονισμός των meko 200;

  • Ivy Chris

    Θα περίμενε κάποιος λογικός άνθρωπος ότι αφού αναγκάζεται, με την δικαιολογία της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας- η Π.Α. να πουλήσει τα 32 F-16 Block30 για να ανευρεθούν κεφάλαια για τον εκσυγχρονισμό/αναβάθμιση των υπολοίπων (έσχατη λύση αλλά ρεαλιστική επιλογή), το Π.Ν. να πράξει ανάλογα δλδ εκ των ενόντων από αποσυρόμενες μονάδες να μετατρέπει τα συστήματα επιφανείας σε επάκτιες συστοιχίες προσθέτοντας αν απαιτείται FDC (τεχνογνωσία υπάρχει) και όχι να επιδιώκει να εντάξει ένα καινούργιο οπλικό σύστημα με ότι αυτό συνεπάγεται σε θέματα κόστους & λογιστικής υποστήριξης.
    Μια χαρά κάνουν οι Exocet & οι Harpoon.
    Συγκρίνουμε τι κάνει η Πολωνία της οποίας το ΠΝ εντάσσει και τα ΝSM ως επάκτια & τα RBS στις κορβέττες και η οποία έχει budget προμηθειών …»While the previous government was prepared to spend $34 billion through 2022 on new weapons and equipment, Defense Minister Antoni Macierewicz stressed in April 2016 that this sum did not take into account maintenance and parts. By his count, Warsaw will spend nearly $62 billion modernizing its military.»
    Η προτιθέμενη αυτή αγορά με την «εμπλοκή» της Lockheed Martin θα γίνει μέσω FMS, προφανώς δεν δικαιολογείται τη δεδομένη στιγμή με τόσα άλλα προγράμματα σε εκκρεμότητα.
    Το Π.Ν. θα όφειλε να επικεντρωθεί, σε 1η προτεραιότητα στον εκσυγχρονισμό & κυρίως αναβάθμιση των ΜΕΚΟ, στην ολοκλήρωση των ναυπηγήσεων των SuperVita και στην αγορά τορπιλών για τα U214.
    Τα αναπαλαιωμένα…ORION θα έχουν δυνατότητα εκτόξευσης HARPOON??

    • manolis

      Οχι ρε φιλε, αφου αναζητουμε νεες επιγειες συστοιχιες, γιατι να βαλουμε στα ORION δυνατότητα εκτόξευσης HARPOON?

  • Μην γράφεις ΚΕΦΑΛΑΙΑ.

  • ΑΧΕΡΩΝ ΣΤΥΜΦΑΛΙΟΣ

    §1)Κατ᾿αρχήν,υπενθυμίζω ότι τα επάκτια πυροβολεία,(όπως και τα προστατευμένα καταφύγια αεροσκαφών),είναι λύσεις παλαιοτέρων εποχών,και κάθε αναγωγή στο σήμερα πρέπει να είναι πολύ προσεκτική.
    Επαναλαμβάνω,τα επάκτια πυροβολεία του Ἑλλησπόντου,δέν απέτρεψαν την απώλεια του Αιγαίου και όλης σχεδόν της ευρωπαϊκής ενδοχώρας της Ο.Α πλήν Ανατολικής θράκης.
    Ὁ λόγος,απλούστατα,ότι δέν ήταν δυνατόν να μετακινηθούν εγκαίρως προς την Ευρώπη τα πολυάριθμα οθωμανικά στρατεύματα του Μπαϊλάρ (Μέση Ανατολή),υψηλώτερης μαχητικής αξίας από τα περισσότερα οθωμανικά στρατεύματα στην Χερσόνησο του Αίμου.
    Κάτι τέτοιο,μόνο ένας στόλος κυρίαρχος των θαλασσίων γραμμών ανεφοδιασμού θα μπορούσε να το υλοποιήσει.
    Ακόμη,και επιμένω σε αυτό,κάνεις το λάθος να εστιάζεις στα επάκτια πυροβολεία ὡς παράγοντα αποτροπής,ενώ στην πραγματικότητα δέν απέτρεψαν την Ἑλλάδα από το να κερδίσει το Αιγαίο,την Μακεδονία,την Ήπειρο,και προσωρινώς και μερικώς και την Δυτική Θράκη.
    Δηλαδή,αλλού κάθονταν τα πυροβολεία,και αλλού δόθηκε το παιχνίδι.
    Εξάλλου,την πραγματική απαγόρευση,την άσκησε το Π.Ν (Β.Ν),αναγκάζοντας τον οθωμανικό στόλο να κρύβεται πίσω από τον Ἑλλήσποντο,και πελεκώντας τον και τις δύο φορές που τόλμησε να ξεμυτίσει.
    Καί τις δύο φορές,αυτό κατέστη δυνατό χάρη σε μεγάλο ποσοστό στην ύπαρξη και δράση του «Αβέρωφ»,ενώ με ένα ακόμη σκάφος σάν και τον «Μπάρμπα Γιώργη»,το θέμα θα είχε μία και καλή ρυθμιστεί με την πρώτη ναυμαχία της Ἕλλης,και παρ᾿ότι αυτό είναι πλέον ιστορικώς αδιάφορο,δέν πρέπει να είναι και τεχνικώς αδιάφορο,διότι δείχνει ότι ὁ ορθός δρόμος είναι ακριβώς ἡ επιθετική χρήση του ναυτικού (όπως και εσύ το θέτεις),εκεί όμως που υπάρχει κρίσιμο,εφικτό έπαθλο,και όχι στα άποντα.

    §2)«τα δημοσιευμενα κοστη»
    Ειλικρινά,δέν πιστεύω κανένα «δημοσιευμένο κόστος»,όταν μιλάμε για συστήματα όπως το Iron Dome,ουσιαστικά ακόμη σε φάση αναπτύξεως.
    Τόσο απλά.

    §3)«Συγκεντρωτικη επιθεση σε αδυναμα σημεια του εχθρου. Προσοχη σε αδυναμα, οχι σε δυνατα.»
    Εδώ οφείλεις όχι μόνο να υποδείξεις τα «αδύναμα σημεία»,αλλά και να αποδείξεις γιατί είναι αδύναμα.
    Και επειδή προφανώς στα αδύναμα δέν περιλαμβάνεις την Μαύρη Θάλασσα,απομένει ἡ Ανατολική Μεσόγειος.
    «στο ερωτημα σου για την χρηση του σε Αν. Μεσογειο και Κυπρο. Αν δεν μπορει δεν επεμβαινει. Για να μην μπορει ομως πρεπει να υπαρχει ισχυρη αεροπορια και ναυτικο εκει, που απο καπου αλλου θα αφαιρεθει.
    Απο που θα αποσπαστουν οι ισχυρες δυναμεις? Μαντεψε..»

    α)Ναυτικό σκέλος:ἄν,ἄς πούμε,καταφέρεις να τραβήξεις το ΤΝ από το Αιγαίο,για να το αντιμετωπίσεις στην Ανατολική Μεσόγειο,σε ποιόν νομίζεις ότι κάνεις χάρη;
    Στο Π.Ν;
    Ἤ στο ΤΝ μήπως;

    Διότι,στην Α.Μ το Π.Ν στερείται όλων των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν τα αντιαεροπορικά μεγάλου βεληνεκούς,οἱ επάκτιες συστιχίες,και ἡ Π.Α,ενώ αντιστοίχως το ΤΝ απαλλάσεται από αυτό το αντίξοο περιβάλλον,και πλέει σε φιλικώτερα,ασφαλέστερα νερά.

    Γιατί να του δώσεις τέτοιο αβάντσο;

    β)αεροπορικό σκέλος:ἄν βγείς για Α.Μεσόγειο,θα χρειαστείς κάποιες ώρες για να πάρεις πορεία,και αρκετές ακόμη για να φτάσεις στα ανοιχτά της Κύπρου (για ποιόν άλλο λόγο να βγείς Α,Μεσόγειο; ),οπότε ὁ εχθρός έχει τον χρόνο να θέσει χρονοδιάγράμματα,και τα μαχητικά α/φ κινούνται με ταχύτητες εικοσαπλάσιες μίας ναυτικής αρμάδας.
    Οπότε,μόνο ἄν ἡ ΠΑ έχει καθαρίσει την κατάσταση,θα είναι εφικτή ἡ έξοδος αρμάδας στην Α,Μεσόγειο,αλλοιώς,μόνο με υποβρύχια.
    Και εδώ πέφτουμε πάνω στο θέμα των ιεραρχήσεων των προτεραιοτήτων,που παραμονεύει πίσω από κάθε κάβο και καημό.
    Λοιπόν:
    Το απόλυτο όπλο (αρχικής) επικρατήσεως,είναι ἡ ΠΑ.
    Το απόλυτο όπλο θαλασσίας αρνήσεως,είναι το υποβρύχιο.
    Με βάση αυτό,προκύπτει νομίζω αβίαστα και το πού πρέπει να τεθούν οἱ προτεραιότητες.

    «Ειναι παιχνιδι σκακι και οχι αερα και τους φαγαμε!»
    Σωστό κατ᾿αρχήν,αλλά στον πραγματικό πόλεμο δέν ισχύουν απαράβατοι κανόνες σχετικά με το ποιά κίνηση δικαιούσαι να κάνεις και πότε,διότι ὁ εχθρός δέν δεσμεύεται να σε αφήσει να κάνεις ανενόχλητος καμμία κίνηση,περιμένοντας την σειρά του να παίξει.
    Και τα πιόνια του δέν είναι υποχρεωτικά ίδια με τα δικά σου,ούτε αποδίδουν το ίδιο στην ίδια σκακιέρα.
    Με απλά λόγια,αποφεύγεις τουλάχιστον αρχικά τις μή φιλικές σκακιέρες.

    Και κάποια στιγμή,θα πρέπει να βρείς και τα κότσια να φωνάξεις «Αέρα!»

  • Spock
  • GES

    Όλα τα βλήματα που εξετάσαμε παραπάνω έχουν δυνατότητα προσβολής ενός πλοίου εντός ναυστάθμου εφόσον είναι γνωστές οι συντεταγμένες του. Συνήθως οι αισθητήρες ραντάρ των πλοίων δεν λειτουργούν όταν αυτά είναι εντός ναυστάθμου λόγω πολλαπλών επιστροφών και ασφάλειας προσωπικού.

  • GES

    Σωστά. Για την ακρίβεια και σύμφωνα με το roadmap θα ενσωματώσει τη σχετική δυνατότητα από το JSM η οποία όμως είναι ακόμα υπό ανάπτυξη. Έχουμε μέλλον συνεπώς. Η ζεύξη δεν μπορεί να προσφέρει στοιχεία θέσης του βλήματος, αν αυτό εννοείς.

    • Άρης

      Εννοώ την λειτουργία RELNAV (relative navigation) που ειναι κοινή σε όλα τα Link 16 τερματικά. Το Viasat BATS-E 1000 (μικρό μέγεθος που μπορεί να τοποθετηθεί σε βλήματα) αναφέρει και περαιτέρω δυνατότητα Link 16 precision navigation capability. Αυτά όσον αφορά την δυνατότητα του βλήματος να χρησιμοποιεί τις λήψεις του από αλλα τερματικά για να βελτιώνει την ίδια του θέση (για ναυτιλία) – δεν ισχυρίζομαι ότι το βλήμα αναφέρει την θέση του στο υπόλοιπο δίκτυο, το βλήμα θα μπορούσε να ειναι εντελώς παθητικό χωρίς εκπομπές – αυτό εννοείς;

      • GES

        Καλημέρα Άρη. Ok, δεν είχα καταλάβει σωστά το αρχικό σου σχόλιο.

      • SierraZulu

        Θα ήταν ενδιαφέρον να ξέραμε αν η Kongsberg υλοποιεί τη RELNAV με το terminal του NSM σε passive…

  • manolis

    Εαν δεν κανουμε τιποτα στην ΠΑ, εκτιμω οτι η ΤΗΚ με Φ-35 θα επικρατησει. Πρωτα θα ξηλωθουν τα περιφερειακα ρανταρ αεραμυνας και ΑΣΕΠΕ. Ξερεις οτι τα τουρκικα ΑΣΕΠΕ ειναι περιπου αντιστελθ σε σχεση με τα δικα μας? Παραλληλα ή αμεσως μετα, τα πολεμικα αεροδρομια. Μετα θα ξηλωθουν αλλα ακριβοπληρωμενα assets, οπως οι εν λογω συστοιχιες , οι οποιες την ωρα που οι ουρανοι θα φλεγονται, θα καθονται στ’αυγα τους και θα περιμενουν (ματαια) τουρκικα πλοια να εμφανιστουν στον οριζοντα βολης τους (και Ρ-3GR να πεταξουν , να τα εντοπισουν και να τα στοχοποιησουν). Τοσο καλα.

  • manolis

    «τα καλύτερα F-16 σε Α-Α αποστολές»???? Οχι ρε φιλε. Απλως τυγχανει να ειναι τα ελαφροτερα και ειχαν καποιο μικρο πλεονεκτημα σε κλειστες εμπλοκες. Τωρα με τους ΑΙΜ 120 και τα JHMCS…. αστα. Πυροβολικο και ξερο ψωμι, φιλε ΒΚ…

  • Cynaegeirus

    H THH έφτασε αρκετό κόσμο – και εμένα μαζί – να πιστεύουμε οτι το ΠΝ με την παρούσα μορφή δεν έχει μέλλον στο αιγαίο. Η λύση ήταν μια αναβάθμιση του σουηδικού δόγματος. Σε αυτό επάνω ρόλο θα έχουν: 1. υποβρύχια 2. κορβέτες ή πκβ με στελθ ικανότητες 3. παράκτιες συστοιχίες βλημάτων ή πυροβόλων.
    Αν εφαρμόσουμε τα άνω στο αιγαίο τώρα θα δούμε οτι καλύπτουμε τα 1 και 3 δεν καλύπτουμε το 2. Είναι λάθος, όχι η αγορά ή η ενίσχυση των 1 ή 3, αλλά η αγορά ή ενίσχυση εις βάρος του 2. Οι Super Vita είναι αξιόλογα πλοία χωρίς όμως να προσφέρουν πλήρεις λύσεις α/α πολέμου – βοηθάνε εδώ τα συστήματα ΑΑ της ΠΑ. Πρακτικά αν το δούμε έχουμε καλύψει φτηνά το δόγμα χωρίς να υπερτερούμε ή να είμαστε ιδανικά σε κάτι άριστο.

    Εδώ όμως έρχεται και η κοινή λογική της κοινής τσέπης, κοινών αναγκών, διακλαδικότητας και στρατηγικής. Η αλήθεια είναι οτι η ΤΗΚ δεν είναι αυτή που ήταν την προηγούμενη δεκαετία. Θα ενισχυθεί όμως με πλήρως εκσ α/φ και νέα στελθ μαχητικά κρούσεως την επόμενη και με μια σειρά νέων πιλότων που θα έχουν κλάσμα των δυνατοτήτων των παλιότερων τους.
    η ΠΑ πρέπει να κυριαρχήσει την επόμενη δεκαετία και αυτό το κάνει μόνο με γενικό εσκ και όπλα. Το ΠΝ μπορεί – μην έχοντας ουσιαστικό πρόβλημα – να περιμένει επενδύοντας σε τορπίλες / βλήματα και εκσ των ΜΕΚΟ στα επόμενα 3-4 χρόνια. Ουδεμία άλλη αγορά πρέπει να γίνει – Ουδεμία. Μετά την ΠΑ σειρά έχει ο Στρατός. Το ΠΝ μπορεί να περιμένει. Μέχρι τότε ο Α/ΓΕΝ και το Α/ΓΕΕΘΑ σωστά επενδύουν σε τακτικές ανορθοδόξου πολέμου στο Αιγαίο. Η κύπρος θα βολευτεί με τις ΜΕΚΟ και τα Τ214 καθώς πληρούν τις ανάγκες για ανθυποβρυχιακό αγώνα και αγώνα επιφανείας ενώ με την βοήθεια την ΠΑ καλύπτουν και τις ανάγκες αυτοάμυνας.

  • M.K.E

    Να κανω και εγω ενα ρητορικο ερωτημα σε συνεχεια των γραφομενων σου..Μας πειραζει να εχουμε τα 30 για αποστολες CAS επιτηρησης,περιπολιας αντι να ριχνουμε τα 50αρια που ετσι και αλλιως θα εχουν τοσο φορτο που σχεδον δεν θα βλεπουν τα shelter.
    Εκτος εαν καταληξουμε να χρησιμοποιουμε τα Τ-6 και Τ-2 για αυτες τις αποστολες με ο,τι αυτο συνεπαγεται.

  • Larisaios

    Μα βέβαια, ποιός ο λόγος να κοιτάξουμε για δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν λύσεις όταν υπάρχουν τόσες πανάκριβες που δεν προσφέρουν τίποτα παραπάνω; Γιατί κακά τα ψέματα, το NSM μπορεί να είναι καλό όπλο, αλλά oι επιδόσεις του δεν είναι συγκλονιστικά ανώτερες από των υπαρχόντων πυραύλων-δεν είναι με κανένα τρόπο game changer. Όλες οι λύσεις που πρότεινες είναι απείρως προτιμότερες γιατί έχουν μικρό κόστος και είναι άμεσα διαθέσιμες. Αλλά θέλουν και φαντασία…

  • Larisaios

    Καλά, μην τρελαίνεσαι. Ήδη από σημέρα αμβισβητείται η ορθότητα της»απόφασης» που δεν επιβεβαιώνεται πουθενά, ούτε καν σαν εκδήλωση προθέσεων, που η υλοποίησή της προϋποθέτει και την σύμφωνη γνώμη άλλων δύο κρατών (Κροατίας και ΗΠΑ), την υποβολή προσφοράς σε ανοιχτό διαγωνισμό, την επικράτηση σε αυτό το διαγωνισμό και την αποδοχή της προσφοράς-κοινώς ακόμα δεν τον είδαμε Γιάννη τον βαφτίσαμε

    http://www.defence-point.gr/news/?p=181977

  • Μκ

    Καλε μου φιλε.Η ανυποστατη υπερβολη μου,εγινε εσκεμενα,για να σου δειξω,οτι ολα θα νε στοχος για την Τ.Η.Κ.
    -Μιλας για Α/Α πολεμο,εγω για Ε/Ε.
    -Ποσο κοστιζει ο εκσυγχρονισμος των ΜΕΚΟ κ ποιες οι δυνατοτητες τους μετα απο αυτον εναντι των f-35;;
    -Αν ζητησω αεροπορικη υποστηριξη για προσβολη η συνδιασμενη προσβολη ενος στοχου επιφ. Τι πιθανοτητες θα εχω να μην υπαρχουν διαθεσιμα α/φ να στηριξουν το αιτημα μου εν καιρω πολεμου;Γιατι να μην αφαιρεσω εργο απο την π.α μας;Γιατι να ρισκαρουν αεροπλανα κ πιλοτοι την καταριψη τους;ΠΟΣΟ ΚΑΝΕΙ ΑΥΤΟ;
    -Τα βληματα αυτα σε σχεση με εναν maverick η εναν harm ενος φορεα f-16 εχουν πολλαπλασια φονικοτητα,εντοπιζοντε δυσκολα,αντιμετωπιζοντε δυσκολα,κ εχουν μεγαλη καταστρεπτικη ισχυς.Μια επιτυχημενη βολη-ενας στοχος εκτος.τελος.Δε μιλαμε για μια καμιναδα η ενα ιστο.
    -Η αγορα τους,η τοποθεσια τους,το νησι εγκαταστασης τους θα μπορουσε να γινει εκ νεου,μυστικα.(Μακαρι δηλαδη..)
    -Μια ομοβροντια που εθεσες ως το ευτυχες με αλλο συνομιλητη,αν εβγαζε off μια H.V.U,μια milgem,ενα ελικοπτεροφορο,κατεστρεφε ελλιμ.φρεγατες,το θεωρεις λιγο;Ποσο κανουν αυτα;ποσο κοσμο φερουν;Τι οπλισμο φερουν;ποσο εργο αφαιρεις απο τις δικες μας μοναδες επιφανειας;

    -θες καταστολη των f-35? Mαζι σου!Αλλο το ενα,αλλο το αλλο.Αλλη μορφη πολεμου.
    -Και γω θελω τορπιλες DM2A4.Προσοχη ομως.Ειναι λαθος να νομιζουμε οτι οι υπαρχον ειναι γατακια η οτι τα υ/β μας ειναι γυμνα.Δεν θα ξερουν απο που τους ηρθε!Ξερω τι σου λεω.
    -Ολα θα ξεκινησουν απο την θαλασσα (Βλεπε Α.Ο.Ζ ,γεωτρησεις,αμφισβητησεις κτλ κτλ) θελουμε ναυτικη παρουσια κ υποστηριξη αυτης με καθε μεσο.Να μην πατησουν ποδι.Να πανε απο πνιγμο.
    -Δεν αμφισβητω αυτα που λες.Σου δινω κ μια αλλη οπτικη.:)

    • manolis

      Οι επακτιες συστοιχιες εχουν μια και μονη αποστολη , τον πολεμο επιφανειας, αποστολη στην οποια εχουμε ηδη ποικιλες δυνατοτητες.

      Ο πολεμος στον αερα ειναι αυτος που πρεπει να μας απασχολει αυτη τη στιγμη και (σχεδον) τιποτε αλλο. Αυτο ειναι το point μου.

      • Μκ

        Συμφωνουμε σε πολλα.Θεωρω πως το σφυροκοπημα λιμενων,στρ.εγκαταστασεων,αεροδρομιων,μοναδων επιφανειας,διυλιστηριων,κ πασης φυσεως επιγειων στοχων στρ.ενδιαφεροντος,με ενναλακτικους τροπους,ιδιως οικονομικους,δεν ακυρωνει την π.α μας αλλα απελευθερωνει το εργο της για εναερια επικρατηση,ιδιως οταν οι αριθμοι την αδικουν.Σημαντικος παραγοντας κ η ψυχολογια του πιλοτου,να μην νοιωθει στις πλατες του κ τους 3 κλαδους,ιδιως τωρα,που οπως ολα δειχνουν αναβαθμιζετε κ η τουρκικη αεραμυνα.Παρολα αυτα θεωρω,πως αν καθε φορα που παρουσιαζετε σε ενα αρθρο,ενα οπλικο συστημα κ το συγκρινουμε η το παραλληριζουμε με την π.α,δεν ειναι σοφο ουτε μας επιτρεπει να δουμε αντικειμενικα,τι θα μπορουσε αυτο να μας προσφερει.Οσον αφορα τα f-35 η λυση ειναι μονοδρομος.Κ εμεις f-35.

  • efstathios

    καθως επισης κ το SPICE 250 precision-guided glide bomb has a 100-km range and carries a 100-kg (250-pound) warhead. An F-16 fighter can carry 16 munitions,πιθανοτατα κ αλλες επιλογεςιδιας λογικης

  • Cynaegeirus

    Το θέμα είναι οτι ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ να ενισχύσουμε άλλο το ΠΝ.

    Αυτό λέω – εκτός απο βλήματα και τορπίλες.

    Χάσαμε τα εξοτετ; οκ. πάμε παρακάτω. ενίσχυση της ΔΥΚ.

    Η ΠΑ θέλει 1,5 όπως λες και μετά 6-8. Που θα τα βρούμε;

    Και έχουμε Πεζικό και Μηχανικό της πλάκας, ΤΘ χωρίς ενεργή άμυνα, ΔΒ και ΠΒ χρειάζονται υλικό μέσα στα επόμενα 10 χρόνια και φυσικά θέλουμε μια 5000 φορτηγά και τζιπ και μια 200 ΜΕΑ.

    Και μας λείπουν οι επάκτιοι πύραυλοι;;;;;;;;

  • GES

    Δείτε την σημείωση 1 του άρθρου

  • GES

    Ευχαριστούμε, και για τις 3 αναγνώσεις :)

    2. Από που προκύπτει αυτό; Αναγνώριση συγκεκριμένου τύπου πλοίου (και όχι «απλή» δυνατότητα επιλογής π.χ. ενός στόχου μεγάλου RCS από έναν με μικρό RCS) με αισθητήρα RF απαιτεί τεχνικές SAR ή εξαγωγή προφίλ HRR (με φτωχά μέχρι στιγμής αποτελέσματα). Το βλήμα Exocet σε καμία έκδοσή του δεν έχει τέτοιες δυνατότητες.

    • tkostas

      Ζητάω συγνώμη. Ηθελα να αντιγράψω το κομμάτι «και επιτρέπει την αυτόματη αναγνώριση και την επιλογή συγκεκριμένου σημείου προσβολής (π.χ. γέφυρα).»
      Δηλ ο exocet έχει δυνατότητα επιλογής που θα χτυπήσει ένα πλοίο, στην γέφυρα, στην πλώρη κλπ.

  • Cynaegeirus

    ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΠΝ ΝΕΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

    Μόνο νέα βλήματα και τορπίλες. Εκσ των ΜΕΚΟ και των S-70-B-6

    Αυτά για τα επόμενα 6-7 χρόνια

  • Cynaegeirus

    Και γω θέλω το Qn elizabeth. το θέμα είναι οτι δεν υπάρχει ΣΑΛΙΟ.
    Πρέπει να γράφω αυτή την έκφραση κάθε μέρα;;;;

    Αν βάλουμε και άλλο τύπο κάποιο άλλο σύστημα θα μείνει χωρίς βλήματα τορπίλες ή α/α.

    • Μκ

      Να σου κανω μια προβλεψη;Και πλοια με α/α δυνατοτητες θα παρεις( Η.Π.Α.) και τορπιλλες θα παρεις. (40-50 μυρια $).Θα τα λεμε σε 2-3 χρονια,θα δεις.

      • Cynaegeirus

        Μακάρι τι να σου πω… αν έχεις πληροφορίες για αυτά που λες στείλε μου ένα μαιλ σε παρακαλώ.

  • mich

    Θεωρητικά ναι. Ωστόσο ομοβροντία 40-50 βλημάτων δεν παίζει ούτε στο Hollywood!

    • GeorgeT

      Χωρις να διαφωνω μαζι σου, θα μπορουσες να μου εξηγήσεις το γιατι;

      Οταν συζηταμε για επιθεση κορεσμου απέναντι σε ενα πλοιο, μιλάμε για 6-8 βλήματα. Οποτε τα 40 για να χτυπήσεις 10 πλοια δεν ειναι και τοσο μεγάλο νούμερο. Οι Ρουσσεν, αν δεν κανω λαθος μπορουν να εχουν εως 8 βληματα. Πεντε πλοια λοιπον σου δινουν τον αριθμό.

      Βασικα η απορια μου ειναι ποιο ειναι πιο ευκολο. Να αντιμετωπισεις εναν στολο στην θαλασσα με ολα τα συστηματα ενεργοποιημένα ή να προσπαθήσεις να τον προσβάλλεις στον Ν/Σ.

  • Μκ

    Στο επομενο αρθρο σας για τα υπαρχον ΣΚΒ του Π.Ν, θα ηταν θεμιτο κ μια κρητικη-αναλυση για το κατα ποσο θα εκτοξευε η οχι τις δυνατοτητες μας η παρουσια ενος τετοιου συστηματος στο ελλ. Οπλοστασιο,αν θεωρειτε αναγκαια ή πολυτελεια ή περιττη, κατα την γνωμη του συντακτη,μιας κ οι αποψεις δυισταντε.(Μόνο οι απόψεις)
    :-)

  • Larisaios

    «Αν ειχαν τα επακτια πυροβολα των Οθωμανων βεληνεκες μεχρι την Σκυρο, μεσα επιτηρησης και ευστοχια σε τετοιες αποστασεις (λεμε τωρα), θα μας εδειχναν ποιος κρατα το Αιγαιο.»

    Τότε θα μπορούσαμε να έχουμε κάνει κι εμείς το ίδιο, να εγκαταστήσουμε πυροβολεία στην Εύβοια και τις Σποράδες και να κανονιοβολούμε τα Μικρασιατικά Παράλια και το Βόσπορο.

  • Ivy Chris

    «..Επίσης, να αναφέρω ότι γενικά ένα τέτοιο πυκνό σύστημα βλημάτων και ραντάρ στο Αιγαίο σε όσο το δυνατόν περισσότερα νησιά, θα αποδεσμεύσει δυνάμεις της ΠΑ, που δεν θα χρειαστεί να εμπλακούν στην αντιμετώπιση του ΤΠΝ…»

    Εννοείτε να δεσμεύσει δυνάμεις της Π.Α. προς υπεράσπιση των επάκτιων συστοιχιών.
    Το Σουηδικό μοντέλο, για το οποίο γίνεται συζήτηση, αφορά πρωτίστως (κυρίως) την υπεράσπιση της νήσου Gotland στη μέση της Βαλτικής, η οποία απέχει μόλις 90χλμ από τη στεριά & 130χλμ από την Λετονία.
    Προβλέπουν δε ότι θα χρειαστούν,
    «…The refortified garrison on Gotland is expected to comprise at least one mechanized infantry unit equipped with CV-90 tracked infantry fighting vehicles, as well as tank, reconnaissance, UAV, Unmanned Aerial Vehicles (UAV), artillery, anti-aircraft defense, logistics, engineering and amphibious companies.»
    Παρ’ όλη δε την ενίσχυση της άμυνας της νήσου επενδύουν σε νέες αμφίβιες δυνάμεις σύγχρονες, κοινή μονάδα με Φιλανδία κ.α.
    Και όλα αυτά για ένα νησί, ΕΝΑ.
    «Supreme Commander of the Swedish Armed Forces, General Micael Byden as also recently and publicly expressed the need for more units on Gotland, such as air defence and surface-to-surface missiles»

    Αντίστοιχα, οι ΕΕΔ για την υπεράσπιση εκατοντάδων νησιών & βραχονησίδων, κατ’ αναλογία θα χρειάζονταν μια δεκάδα αντιπλοϊκές πυροβολαρχίες, μια δεκάδα radar ερεύνης για πλοία, μια δεκάδα Α/Α πυροβολαρχίες αντίστοιχου μακρού βεληνεκούς, επιπλέον πυραυλικό πυροβολικό & Ειδικές δυνάμεις φύλαξης & αποτροπής και οπωσδήποτε πρόσθετο φόρτο στο ήδη επιβαρυμένο πτητικό έργο της Π.Α.
    Ολα αυτά, όχι για να προασπίσουμε τα νησιά που είναι ήδη προστατευμένα, αλλά την «νέα» επένδυση του Π.Ν., η οποία ούτως ή άλλως θα επιβαρύνει, πλέον του κόστους αγοράς, περαιτέρω τον καχεκτικό προϋπολογισμό των ΕΕΔ δεδομένου ότι θα απαιτείται άμεσα η προμήθεια σύγχρονων Α/Α συστημάτων, εκτός αν πιστεύουμε ότι τα OSA επαρκούν για το εξελισσόμενο οπλοστάσιο του αντιπάλου.
    Που είναι η ομοιοτυπία των συστημάτων?
    Στοιχειώδης λογική στην οικονομική κατάσταση που βιώνει η οικονομία θα προέτρεπε σε αναβάθμιση των Harpoon, σε προμήθεια Exocet MM40 BlockIII να καλυφτούν τα κενά όπου υπάρχουν, σε αξιοποίηση αποσυρόμενων συστημάτων με ορθολογικό τρόπο μεθοδικά και σε αναβάθμιση/ εκσυγχρονισμό συστημάτων τα οποία ήδη υπάρχουν.
    Από το παρελθόν πάντως δεν μάθαμε απολύτως τίποτε. ΑΠΟΛΥΤΩΣ

    • LaM

      όχι, δεν εννοώ καθόλου κατι τέτοιο. Μεγάλες και μακρου βεληνεκούς πυροβολαρχίες με ανάγκη κάλυψης από ΠΑ, αν υποδέσουμε ότι αποκτώνται, θα έχουν θέση μόνο στην ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και παλι δεν τα θεωρώ προτεραιότητα.
      Μίλησα για μικρότερου βεληνεκούς, αλλά ίσως με πιο μεγάλη κεφαλή/φονικότητα) , και σημαντικό αριθμό τους που θα διασπαρθούν στα νησιά. Η σκέψη μου είναι πιο κοντά σε αυτά που αναφέρει ο bandog, και σκέφτομαι μεταφερόμενα συστήματα που θα μετακινούνται (ακόμα και mock συστήματα για να τα βλέπουν τα αδιάκριτα μάτια) από νησί σε νησί με μικρά φορτηγά.
      Η κάθε Φ/Γ ή κορβέτα ή το… Anadolu, πως θα επιχειρεί αν υποψιάζεται/φοβάται ότι από τον κάθε απίθανο όρμο θα μπορεί να του έρθει ένα πυραυλάκι;; Ή ακόμα και να το εντοπίζει το πλοιο κάποιο ραντάρ που θα πρέπει να ελέγξει αν συνοδεύεται και από βλήμα.

      • Larisaios

        «…μικρότερου βεληνεκούς, αλλά ίσως με πιο μεγάλη κεφαλή/φονικότητα) , και σημαντικό αριθμό τους που θα διασπαρθούν στα νησιά…μεταφερόμενα συστήματα που θα μετακινούνται (ακόμα και mock συστήματα για να τα βλέπουν τα αδιάκριτα μάτια) από νησί σε νησί με μικρά φορτηγά…»

        Περιγράφεις το πυροβολικό. Που υπάρχει σε όλα τα νησιά, απλά μέχρι τώρα η αποστολή του δεν περιλαμβάνει θαλάσσια απαγόρευση (γιατί είναι αποστολή του ΠΝ και όχι του Στρατού Ξηράς-κάνω λάθος;), όλα τα συστήματα του είναι μεταφερόμενα, και έχει εξαιρετική ακρίβεια, έχει δε το τεράστιο πλεονέκτημα ότι για τα βλήματα που εκτοξεύει δεν υπάρχουν αντίμετρα. Ουτε Seaguard, ούτε Phalanx, ούτε RAM μπορουν να σταματήσουν το βομβιδοφόρο των 155χιλ.

  • bandog

    αναγκαια η υπαρξη παρακτιου πυροβολικουσ ενα νησιωτικο συμπλεγμα οπως το αιγαιο αλλα οξυμωρο η οποια νεα προμηθεια να γινεται εις βαρος του προϋπολογισμου για αναβαθμιση των μεγαλων μοναδων.
    ακομη πιο τραγικο ειναι το γεγονος οτι το κυριο αεροσκαφος της ΠΑ στερειται ακομη ενος εξειδικευμενου βληματος για ναυτικες προσβολες και εμεις παμε να βαλουμε νεο τυπο στο οπλοστασιο του ΠΝ….
    δυστυχως η σταδιακη σοβιετοποιηση της οικονομιας μας στην μεταπολιτευση αδηγει σε αναλογες μετασοβιετικες οροφες και επιλογες στις ενοπλες δυναμεις.
    το ΠΝ απο blue water navy οδηγειται σε παρακτιο , η ΠΑ σε οροφες αεροποριων ανατολικου μπλοκ και ο ΕΣ μαντρα μεταχειρισμενων…
    φυσικα ουδεις θα δωσει ποτε εξηγησεις και δεν θα αποδωθουν ποτε ευθυνες…
    στους κουτοφραγκους ο αρχηγος ενοπλων δυναμεων παραιτηθηκε οταν εγινε περικοπη εξοπλιστικου προϋπολογισμου…
    οταν κατι αναλογο εγινε στο τζατζικισταν ηταν απλως Δευτερα…

  • Ameinias o Pallinefs

    Καλημέρα σε όλους… θα μπορούσαμε να διαπραγματευτούμε μια πολυετή (20, 50 έτη) συμφωνία για την παραχώρηση της Σούδας και ως ανταλλάγματα να διεκδικήσουμε αρκετά μεταχειρισμένα οπλικά συστήματα… και οι Αμερικανοί δεν θα ήθελαν μια Τουρκία ανεξέλεγκτη στην Αν.Μεσόγειο, οπότε πολλά θα μπορούσαν να γίνουν πάνω σε αυτήν την (προσκαιρη;) ταύτιση συμφερόντων…Οι Γάλλοι θα ενδιαφεροντουσαν για μια βαση σε κάποιο μικρό νησί του Αν.Αιγαιου, τωρα που η TOTAL θα έχει παρουσία στην Αν.Μεσόγειο;;; Λύσεις για την εξεύρεση χρημάτων υπάρχουν, αλλά χρειάζεται τόλμη και δημιουργική σκέψη… Στα του άρθρου, νομίζω ότι κανείς δεν θα είχε αντίρρηση για την προμήθεια τέτοιων βλημάτων, αν οι ποροι δεν ήταν περιορισμένοι και υπήρχαν άλλες πιο πιεστικές ανάγκες… η απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η Π.Α. και η αντιμετώπιση της THK…

  • ΑΧΕΡΩΝ ΣΤΥΜΦΑΛΙΟΣ

    Θα αντιπαρέλθω τους εξυπνακισμούς του στύλ «

  • Dimitris C. Beis

    Δεν θα ήθελα να σχολιάσω την ενδεχόμενη προμήθεια, αλλά αναρωτιέμαι σε επίπεδο δόγματος χρήσεως (…αν υπάρχει):
    1. Σε περίπτωση που αυτή όντως πραγματοποιηθεί, μήπως το ΠΝ του 2020 ακολουθήσει τα χνάρια της Συριακής Αεροπορίας του 1980? Εμμονή στα βλήματα, εφησυχασμός και παραγκωνισμός του αεροπλάνου (εδώ του καραβιού) ως κύριου οπλικού συστήματος? Ωραία τα τεράστια βεληνεκή των βλημάτων, το δίκτυο επιτήρησης του ΠΝ (που συνήθως βασίζεται σε στατικά παλιά ραντάρ από παροπλισμένα καράβια) είμαστε σίγουροι ότι θα λειτουργήσει σε συνθήκες κόλασης? Μην έχουμε σε επανάληψη τα γεγονότα της κοιλάδας Μπεκάα, αυτή τη φορά σε θαλάσσιο θέατρο επιχειρήσεων.
    2. Μήπως να βλέπαμε μικρότερα βλήματα σκόπευσης LOS (πχ Hellfire) για τις κουφές και τα μικρά περιπολικά (που λόγω δόγματος, εν καιρώ ειρήνης κάνουν shadowing τα αντίπαλα καράβια), δίνοντας τους αυξημένες πιθανότητες πρώτης προσβολής ή ανταπόδοσης πυρών σε σχέση με τα πυροβόλα τους? Τα ίδια βλήματα σε ημιφορτηγά ή Μ113 στον ΣΞ σαν αντιαποβατικά και για άμυνα ακτών?

    • Larisaios

      Η αντιπλοϊκή έκδοση των Hellfire δεν προσφέρεται για εξαγωγή στην Ελλάδα. Το σχετικό αίτημα είχε απορριφθεί. Δεν ξέρω βέβαια αν γίνει νέα κρούση, τώρα που έχουν αλλάξει τα δεδομένα τι τύχη θα έχει.

  • Larisaios

    Η wikipedia αναφέρει τουλάχιστον 10 ναυτικά που χρησιμοποιούν ακόμη τον ΜΜ38 (μετά το 10ο βαρέθηκα να μετράω). Είναι εξαιρετικά απίθανο όλοι αυτοί να παροπλίσουν το συγκεκριμένο όπλο στα επόμενα 2-3 χρόνια. Μάλλον θα το στείλουν για εργοστασιακή συντήρηση στη Γαλλία, όπως θα μπορούσαμε να κάνουμε κι εμείς…

  • net

    Η ολη ιστορια με τους εξοπλισμούς θυμιζει ενα ρωσικο ανεκδοτο (τις καλες εποχες τους)
    Ειναι δυο νεοπλουτες γυναίκες και συζητάνε
    . Λέει η πρώτη. Πως σου φαίνεται η γούνα που αγορασα? Την πηρα 10.000 απο το ταδε μαγαζι
    Χαζη, λεει η αλλη,
    Εγω πηρα ακριβως την ιδια με 15000 απο το διπλανο.
    Καπως ετσι αγοραζουμε και εμεις

  • Larisaios

    Όσο περισσότερο σκέφτομαι τους ATACMS, τόσο περισσότερο μου φαίνονται η ιδανική λύση για θαλάσσια απαγόρευση. Εμβέλεια 300 χλμ, (που σημαίνει ότι καλύπτεις όλο το Πέλαγος απο τη…Θήβα, άρα επιχειρούν κάτω απο την ομπρέλα των Patriot), τεράστια εκρηκτική κεφαλή (εως 560 κιλά), ταχύτητα προσσέγγισης 3 Μαχ (ουσιαστικά δηλαδή δεν καταρρίπτεται απο τα υπάρχοντα μέσα του ΤΝ), και μικρό κόστος (ο US/Army τα αγοράζει για 700.000 δολλάρια, ακόμα και με τις χειρότερες συνθήκες υπολογίζω να κοστίσει κάτω απο 1 εκ. ευρώ η μονάδα). Αλλά μιλάμε για game changer στο Αρχιπέλαγος, ένα όπλο που θα μπορεί να διαλύσει όλο το ΤΝ, και αλλάζει τις ισορροπίες στο Αιγαίο-ουσιαστικά αχρηστεύει το Anadolu, από μόνο του. Πριν λίγα χρόνια οι ΗΠΑ δεν θα το αποδέσμευαν σε μας με τίποτα, τώρα, με το Σουλτάνο στο Ακ Σαράι δεν ξέρω.

  • Dimitris C. Beis

    Οι «κουφές» είναι οι κανονιοφόροι (Κ/Φ) στην αργκό του Ναυτικού. Προτείνω βλήματα σκόπευσης LOS, καθώς σε περιπτώσεις παρακολούθησης τουρκικών σκαφών, τα ελληνικά ούτως ή άλλως βρίσκονται εκτεθειμένα εντός του οπτικού τους ορίζοντα. Όπως κι εσείς, τα ίδια ελαφρά βλήματα θα ήθελα να τα δω κι εγώ και σε μικρούς, ευέλικτους χερσαίους φορείς, είτε με θωράκιση είτε σε τζιπ είτε σε φορητό τρίποδα.

  • Larisaios

    Ακομη κι αν η ακρίβεια της Wikipedia είναι στο 50% αυτό μας αφήνει με 5 ναυτικά που θα χρησιμοποιούν τον ΜΜ38 για καιρό ακόμα. Το αν ένα βλήμα έχει τερματίσει θα αποφασίσουν η κατασκευάστρια εταιρεία και ο χρήστης, στη συγκεκριμένη περίπτωση η Matra και το ΠΝ, όχι εγώ κι εσύ. Το γεγονός ότι τα βλήματα είναι πολλές φορές ανακατασκευασμένα πιθανότατα σημαίνει ότι το μόνο που έχει απομείνει από την αρχική παραγγελία του 1971 είναι η άτρακτος, όλα τα άλλα μέρη θα έχουν αντικατασταθεί.